ISBN TOEKENNING

Ieder boek heeft een ISBN (International Standard Book Number), waarmee iedere titel uniek herkenbaar is. Het ISBN komt terug in de streepjescode op de omslag van het boek.

Uitgevers beschikken over een reeks nummers die hen wordt toegewezen door het Bureau ISBN. Na toekenning van een nummer (benutting) melden zij dat aan het Bureau ISBN. Bij het Bureau ISBN kunnen deze ISBN-nummers worden aangevraagd.

Bureau ISBN

Postbus 3604

100 AJ Culemborg

T 0345 – 47 58 55

F 0345 – 47 58 95

E isbn@centraal.boekhuis.nl

Van 10 naar 13

Ieder officieel uitgegeven boek wordt voorzien van een ISBN. Deze nummers staan – voor het Nederlandse taalgebied – geregistreerd bij en worden uitgegeven door het Bureau ISBN Nederland.De opbouw van een ISBN (afkorting voor het Engelse International Standard Book Number) zullen we voor de duidelijkheid nog even noemen.

• taalcode: voor het Nederlandse taalgebied is dat 90;

• uitgeversaanduiding: dat is, afhankelijk van de grootte van de uitgeverij, een reeks variërend van twee tot zeven cijfers. Hoe groter de uitgeverij, hoe kleiner de uitgeversaanduiding.

• titelaanduiding: afhankelijk van de grootte van de uitgeversaanduiding is er een aantal beschikbare volgnummers voor de titels;

• controlecijfer: het laatste cijfer wordt gebruikt om de rekenkundige juistheid van het ISBN te waarborgen.

ISBN13 – hoe het wordt

Er dreigt schaarste op de markt van de ISBN-verdeling. Daarom heeft ‘men’ besloten om het aantal beschikbare cijfers uit te breiden. De gelegenheid wordt gebruikt om verschillende standaarden in elkaar te schuiven. Iedereen is al gewend aan een streepjescode op de boeken. Onder die barcode staat het gebruikte nummer (EAN) vermeld.Jarenlang hebben deze twee verschillende coderingen, ISBN en EAN, onder elkaar gestaan.Wie goed oplet, heeft de overeenkomst bemerkt tussen het EAN en het ISBN van een boek. Door het controlegetal van het ISBN eraf te laten, en 978 voor te plaatsen, krijgt men de eerste 12 cijfers van het EAN. Het laatste cijfer van het EAN is, net als het laatste cijfer van het ISBN, een controlegetal. Een voorbeeld: het actieboek van de Kinderboekenmaand De kleurvogel heeft ISBN 90-5560-319-8. Als je het controlegetal van het ISBN (8) er af haalt en er 978 voorplaatst, krijg je het nummer 9789055603190.De kern is inderdaad hetzelfde als het ISBN, alleen het laatste nummer van de EAN (0) is het toegevoegde controlegetal van het EAN.

Uitbreiding

De genoemde uitbreiding bestaat hieruit, dat het 10-cijferig ISBN komt te vervallen en het 13-cijferig EAN er voor in de plaats komt. Om de leesbaarheid te vergroten, voegt men spaties of liggende streepjes toe tussen de verschillende onderdelen. Omdat dit niet is toegestaan volgens de EAN specificaties, noemt men deze laatste reeks cijfers een 13-cijferig ISBN of ISBN13.

De productaanduiding van het ISBN13 (de eerste drie cijfers, te weten 978) wordt aangevuld met de aanduiding 979. Hierdoor ontstaat een dubbele hoeveelheid van beschikbare artikelcodes. Of de aanduiding voor de uitgevers bij de 979-reeks gelijk is aan de 978-reeks is niet bekend, zeer waarschijnlijk is dat niet het geval.Er ontstaat dan een reeks van vijf elementen: 978 (de Bookland productcode) en de vier elementen van het oude ISBN, waarbij het controlegetal anders wordt berekend dan bij het oude ISBN.

EAN – wat is dat dan?

De EAN van producten (in dagelijks gebruik vaak streepjescodes of barcodes genoemd) kennen een zelfde soort codering als de ISBN voor de boeken. De EAN-codering voor in Nederland geregistreerde artikelen begint met 87. De codering voor de boeken begint met 978 of 979, omdat hier geen sprake is van een landgebonden codering, maar een productgebonden codering. Deze codering noemt met naar de internationale standaard EAN-Bookland.

Uitgevers

Alle uitgevers zullen volgens de ISBN-checklist hun boeken vanaf de tweede helft van 2006 coderen met beide ISBN (zowel ISBN10 als ISBN13). Na 1 januari 2007 wordt enkel de 13-cijferige code afgedrukt op de uitgaven.Vele uitgevers doen dat nu al, door naast de ISBN ook de EAN te vermelden. Zij maken alleen de codering inzichtelijk door de vijf elementen te scheiden.

Winkeliers

Meerdere boekhandelaren gebruiken een geautomatiseerd systeem. Als zij de informatie van hun leveranciers in de gaten houden zullen zij vermoedelijk weinig hinder ondervinden van de overgang. Later meer over enkele veelgebruikte informatiesystemen in de christelijke boekhandels.

Boekhandelaren met een eigen systeem zullen moeten informeren bij hun softwarebouwer of op de plaats van de huidige 10 cijfers een 13-cijferig ISBN kan worden ingevuld. Veel systemen zijn reeds uitgerust met een EAN-veld, zodat de overstap vermoedelijk weinig problemen zal opleveren.

Automatiseerders

Zowel de software van Bronboek als de software van Lees en Luister is toegerust om de 13-cijferige code te verwerken. Alleen het overzetten van de randapparatuur, zoals barcodelezers en etikettenprinters zal moeten worden gecontroleerd. Geen van de softwareleveranciers verwacht veel problemen bij de overzetting.

Samenvatting

Goed beschouwd wordt de soep niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend. De meeste geautomatiseerde systemen werken reeds met de 13-cijferige EAN codering, en hebben ruimte om de ISBN13 te verwerken in hun systemen. Het is goed om binnenkort te informeren bij de leveranciers van informatiesystemen naar de status van hun software.Meer informatieGelukkig is er voldoende informatie rondom dit onderwerp beschikbaar. Het Bureau ISBN Nederland heeft een groot gedeelte van haar website hiervoor ingericht. Tevens verwijzen zij naar de (Engelstalige) website van het internationale ISBN bureau waar nog meer informatie is te vinden.www.isbn.nlwww.ean.nlwww.isbn-international.org

REGISTRATIE BIJ DE KB